উত্তরঃ
দেওয়া আছে,
\[C = \begin{bmatrix} -3 & 6 & 2 \\ 2 & -2 & -1 \\ -2 & 3 & 2 \end{bmatrix}\]
\[X = \begin{bmatrix} x \\ y \\ z \end{bmatrix}\]
\[D = \begin{bmatrix} 1 \\ 0 \\ 3 \end{bmatrix}\]
প্রদত্ত সমীকরণ জোটটি হলো: \(CX = D\)
অর্থাৎ,
\[\begin{bmatrix} -3 & 6 & 2 \\ 2 & -2 & -1 \\ -2 & 3 & 2 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} x \\ y \\ z \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 1 \\ 0 \\ 3 \end{bmatrix}\]
ধাপ ১: \(C\) ম্যাট্রিক্সের নির্ণায়ক \(|C|\) নির্ণয় করি।
\[|C| = \begin{vmatrix} -3 & 6 & 2 \\ 2 & -2 & -1 \\ -2 & 3 & 2 \end{vmatrix}\]
\[= -3 \begin{vmatrix} -2 & -1 \\ 3 & 2 \end{vmatrix} - 6 \begin{vmatrix} 2 & -1 \\ -2 & 2 \end{vmatrix} + 2 \begin{vmatrix} 2 & -2 \\ -2 & 3 \end{vmatrix}\]
\[= -3((-2)(2) - (-1)(3)) - 6((2)(2) - (-1)(-2)) + 2((2)(3) - (-2)(-2))\]
\[= -3(-4 + 3) - 6(4 - 2) + 2(6 - 4)\]
\[= -3(-1) - 6(2) + 2(2)\]
\[= 3 - 12 + 4\]
\[= -5\]
যেহেতু \(|C| \neq 0\), সেহেতু সমীকরণ জোটটির একটি অনন্য সমাধান বিদ্যমান।
ধাপ ২: \(|C_x|\) নির্ণয় করি।
\(C\) ম্যাট্রিক্সের প্রথম কলামকে \(D\) দ্বারা প্রতিস্থাপন করে \(C_x\) ম্যাট্রিক্স পাই:
\[C_x = \begin{bmatrix} 1 & 6 & 2 \\ 0 & -2 & -1 \\ 3 & 3 & 2 \end{bmatrix}\]
\[|C_x| = 1 \begin{vmatrix} -2 & -1 \\ 3 & 2 \end{vmatrix} - 6 \begin{vmatrix} 0 & -1 \\ 3 & 2 \end{vmatrix} + 2 \begin{vmatrix} 0 & -2 \\ 3 & 3 \end{vmatrix}\]
\[= 1((-2)(2) - (-1)(3)) - 6((0)(2) - (-1)(3)) + 2((0)(3) - (-2)(3))\]
\[= 1(-4 + 3) - 6(0 + 3) + 2(0 + 6)\]
\[= 1(-1) - 6(3) + 2(6)\]
\[= -1 - 18 + 12\]
\[= -7\]
ধাপ ৩: \(|C_y|\) নির্ণয় করি।
\(C\) ম্যাট্রিক্সের দ্বিতীয় কলামকে \(D\) দ্বারা প্রতিস্থাপন করে \(C_y\) ম্যাট্রিক্স পাই:
\[C_y = \begin{bmatrix} -3 & 1 & 2 \\ 2 & 0 & -1 \\ -2 & 3 & 2 \end{bmatrix}\]
\[|C_y| = -3 \begin{vmatrix} 0 & -1 \\ 3 & 2 \end{vmatrix} - 1 \begin{vmatrix} 2 & -1 \\ -2 & 2 \end{vmatrix} + 2 \begin{vmatrix} 2 & 0 \\ -2 & 3 \end{vmatrix}\]
\[= -3((0)(2) - (-1)(3)) - 1((2)(2) - (-1)(-2)) + 2((2)(3) - (0)(-2))\]
\[= -3(0 + 3) - 1(4 - 2) + 2(6 - 0)\]
\[= -3(3) - 1(2) + 2(6)\]
\[= -9 - 2 + 12\]
\[= 1\]
ধাপ ৪: \(|C_z|\) নির্ণয় করি।
\(C\) ম্যাট্রিক্সের তৃতীয় কলামকে \(D\) দ্বারা প্রতিস্থাপন করে \(C_z\) ম্যাট্রিক্স পাই:
\[C_z = \begin{bmatrix} -3 & 6 & 1 \\ 2 & -2 & 0 \\ -2 & 3 & 3 \end{bmatrix}\]
\[|C_z| = -3 \begin{vmatrix} -2 & 0 \\ 3 & 3 \end{vmatrix} - 6 \begin{vmatrix} 2 & 0 \\ -2 & 3 \end{vmatrix} + 1 \begin{vmatrix} 2 & -2 \\ -2 & 3 \end{vmatrix}\]
\[= -3((-2)(3) - (0)(3)) - 6((2)(3) - (0)(-2)) + 1((2)(3) - (-2)(-2))\]
\[= -3(-6 - 0) - 6(6 - 0) + 1(6 - 4)\]
\[= -3(-6) - 6(6) + 1(2)\]
\[= 18 - 36 + 2\]
\[= -16\]
ধাপ ৫: ক্রেমারের সূত্র (Cramer's Rule) ব্যবহার করে \(x, y, z\) এর মান নির্ণয় করি।
আমরা জানি, ক্রেমারের সূত্র অনুযায়ী,
\[x = \frac{|C_x|}{|C|}\]
\[y = \frac{|C_y|}{|C|}\]
\[z = \frac{|C_z|}{|C|}\]
মানগুলো বসিয়ে পাই:
\[x = \frac{-7}{-5} = \frac{7}{5}\]
\[y = \frac{1}{-5} = -\frac{1}{5}\]
\[z = \frac{-16}{-5} = \frac{16}{5}\]
অতএব, সমাধান: \(x = \frac{7}{5}, y = -\frac{1}{5}, z = \frac{16}{5}\)