A2-2A+3I নির্ণয় কর; যেখানে । একটি একক ম্যাট্রিক্স।

Updated: 11 months ago
উত্তরঃ

দেওয়া আছে,

\[A = \begin{bmatrix} 3 & -1 & -1 \\ 1 & -3 & 1 \\ 1 & -1 & 3 \end{bmatrix}\]

যেখানে \(I\) একটি একক ম্যাট্রিক্স (identity matrix), সুতরাং, ম্যাট্রিক্স \(A\)-এর ক্রম \(3 \times 3\) হওয়ায় \(I\) এর ক্রমও \(3 \times 3\) হবে।

\[I = \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix}\]


প্রথমত, আমরা \(A^2\) নির্ণয় করি:

\[A^2 = A \times A = \begin{bmatrix} 3 & -1 & -1 \\ 1 & -3 & 1 \\ 1 & -1 & 3 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 3 & -1 & -1 \\ 1 & -3 & 1 \\ 1 & -1 & 3 \end{bmatrix}\]

\[A^2 = \begin{bmatrix} (3 \times 3) + (-1 \times 1) + (-1 \times 1) & (3 \times -1) + (-1 \times -3) + (-1 \times -1) & (3 \times -1) + (-1 \times 1) + (-1 \times 3) \\ (1 \times 3) + (-3 \times 1) + (1 \times 1) & (1 \times -1) + (-3 \times -3) + (1 \times -1) & (1 \times -1) + (-3 \times 1) + (1 \times 3) \\ (1 \times 3) + (-1 \times 1) + (3 \times 1) & (1 \times -1) + (-1 \times -3) + (3 \times -1) & (1 \times -1) + (-1 \times 1) + (3 \times 3) \end{bmatrix}\]

\[A^2 = \begin{bmatrix} 9 - 1 - 1 & -3 + 3 + 1 & -3 - 1 - 3 \\ 3 - 3 + 1 & -1 + 9 - 1 & -1 - 3 + 3 \\ 3 - 1 + 3 & -1 + 3 - 3 & -1 - 1 + 9 \end{bmatrix}\]

\[A^2 = \begin{bmatrix} 7 & 1 & -7 \\ 1 & 7 & -1 \\ 5 & -1 & 7 \end{bmatrix}\]


এবার, \(2A\) নির্ণয় করি:

\[2A = 2 \begin{bmatrix} 3 & -1 & -1 \\ 1 & -3 & 1 \\ 1 & -1 & 3 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 2 \times 3 & 2 \times -1 & 2 \times -1 \\ 2 \times 1 & 2 \times -3 & 2 \times 1 \\ 2 \times 1 & 2 \times -1 & 2 \times 3 \end{bmatrix}\]

\[2A = \begin{bmatrix} 6 & -2 & -2 \\ 2 & -6 & 2 \\ 2 & -2 & 6 \end{bmatrix}\]


এবং \(3I\) নির্ণয় করি:

\[3I = 3 \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 3 \times 1 & 3 \times 0 & 3 \times 0 \\ 3 \times 0 & 3 \times 1 & 3 \times 0 \\ 3 \times 0 & 3 \times 0 & 3 \times 1 \end{bmatrix}\]

\[3I = \begin{bmatrix} 3 & 0 & 0 \\ 0 & 3 & 0 \\ 0 & 0 & 3 \end{bmatrix}\]


এখন, আমরা \(A^2 - 2A + 3I\) নির্ণয় করি:

\[A^2 - 2A + 3I = \begin{bmatrix} 7 & 1 & -7 \\ 1 & 7 & -1 \\ 5 & -1 & 7 \end{bmatrix} - \begin{bmatrix} 6 & -2 & -2 \\ 2 & -6 & 2 \\ 2 & -2 & 6 \end{bmatrix} + \begin{bmatrix} 3 & 0 & 0 \\ 0 & 3 & 0 \\ 0 & 0 & 3 \end{bmatrix}\]

\[ = \begin{bmatrix} 7-6+3 & 1-(-2)+0 & -7-(-2)+0 \\ 1-2+0 & 7-(-6)+3 & -1-2+0 \\ 5-2+0 & -1-(-2)+0 & 7-6+3 \end{bmatrix}\]

\[ = \begin{bmatrix} 4 & 3 & -5 \\ -1 & 16 & -3 \\ 3 & 1 & 4 \end{bmatrix}\]


সুতরাং, \(A^2 - 2A + 3I = \begin{bmatrix} 4 & 3 & -5 \\ -1 & 16 & -3 \\ 3 & 1 & 4 \end{bmatrix}\)

Satt AI
Satt AI
1 day ago
127

Related Question

View All
উত্তরঃ

প্রদত্ত, \(a = 3\)

প্রশ্নোক্ত ম্যাট্রিক্সটি হলো:

\(P = \begin{pmatrix} a & a+1 \\ -a+1 & -a \end{pmatrix}\)

\(a = 3\) বসিয়ে পাই:

\(P = \begin{pmatrix} 3 & 3+1 \\ -3+1 & -3 \end{pmatrix}\)

\(P = \begin{pmatrix} 3 & 4 \\ -2 & -3 \end{pmatrix}\)

একটি ম্যাট্রিক্স \(P\) অভেদঘাতি হবে যদি \(P^2 = P\) হয়।

এখন, আমরা \(P^2\) নির্ণয় করি:

\(P^2 = P \times P = \begin{pmatrix} 3 & 4 \\ -2 & -3 \end{pmatrix} \begin{pmatrix} 3 & 4 \\ -2 & -3 \end{pmatrix}\)

\(P^2 = \begin{pmatrix} (3 \times 3) + (4 \times -2) & (3 \times 4) + (4 \times -3) \\ (-2 \times 3) + (-3 \times -2) & (-2 \times 4) + (-3 \times -3) \end{pmatrix}\)

\(P^2 = \begin{pmatrix} 9 - 8 & 12 - 12 \\ -6 + 6 & -8 + 9 \end{pmatrix}\)

\(P^2 = \begin{pmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 1 \end{pmatrix}\)

যেহেতু \(P^2 = \begin{pmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 1 \end{pmatrix}\) এবং \(P = \begin{pmatrix} 3 & 4 \\ -2 & -3 \end{pmatrix}\), এখানে \(P^2 \ne P\)।

সুতরাং, প্রদত্ত ম্যাট্রিক্সটি একটি অভেদঘাতি ম্যাট্রিক্স নয়। বরং এটি একটি ইনভোলিউটরি (involutory) ম্যাট্রিক্স, কারণ এর বর্গ একটি একক ম্যাট্রিক্স (\(I\))।

অভেদঘাতি ম্যাট্রিক্সের সংজ্ঞা: একটি বর্গ ম্যাট্রিক্সকে অভেদঘাতি ম্যাট্রিক্স বলা হয় যদি ম্যাট্রিক্সটিকে এর নিজের সাথে গুণ করলে ম্যাট্রিক্সটি নিজেই ফেরত আসে। গাণিতিকভাবে, যদি \(A\) একটি ম্যাট্রিক্স হয়, তবে তা অভেদঘাতি হবে যদি \(A^2 = A\) হয়।

Satt AI
Satt AI
1 day ago
158
উত্তরঃ

দেওয়া আছে:

\[A = \begin{bmatrix} 3 & -1 & -1 \\ 1 & -3 & 1 \\ 1 & -1 & 3 \end{bmatrix}\]

এবং

\[I = \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix}\]

আমরা জানি, যদি \(AB = I\) হয়, তাহলে \(B = A^{-1}\) হবে। ম্যাট্রিক্স \(A\) এর বিপরীত ম্যাট্রিক্স \(A^{-1}\) নির্ণয় করতে হবে।

ধাপ ১: \(A\) এর নির্ণায়ক (\(|A|\)) নির্ণয় করি।

\[|A| = 3 \begin{vmatrix} -3 & 1 \\ -1 & 3 \end{vmatrix} - (-1) \begin{vmatrix} 1 & 1 \\ 1 & 3 \end{vmatrix} + (-1) \begin{vmatrix} 1 & -3 \\ 1 & -1 \end{vmatrix}\]

\[|A| = 3((-3)(3) - (1)(-1)) + 1((1)(3) - (1)(1)) - 1((1)(-1) - (-3)(1))\]

\[|A| = 3(-9 + 1) + 1(3 - 1) - 1(-1 + 3)\]

\[|A| = 3(-8) + 1(2) - 1(2)\]

\[|A| = -24 + 2 - 2\]

\[|A| = -24\]

যেহেতু \(|A| \neq 0\), সুতরাং \(A^{-1}\) বিদ্যমান।

ধাপ ২: \(A\) এর সহগুণক ম্যাট্রিক্স (Cofactor Matrix) নির্ণয় করি।

\[C_{11} = \begin{vmatrix} -3 & 1 \\ -1 & 3 \end{vmatrix} = -9 + 1 = -8\]

\[C_{12} = - \begin{vmatrix} 1 & 1 \\ 1 & 3 \end{vmatrix} = -(3 - 1) = -2\]

\[C_{13} = \begin{vmatrix} 1 & -3 \\ 1 & -1 \end{vmatrix} = -1 + 3 = 2\]

\[C_{21} = - \begin{vmatrix} -1 & -1 \\ -1 & 3 \end{vmatrix} = -(-3 - 1) = -(-4) = 4\]

\[C_{22} = \begin{vmatrix} 3 & -1 \\ 1 & 3 \end{vmatrix} = 9 + 1 = 10\]

\[C_{23} = - \begin{vmatrix} 3 & -1 \\ 1 & -1 \end{vmatrix} = -(-3 + 1) = -(-2) = 2\]

\[C_{31} = \begin{vmatrix} -1 & -1 \\ -3 & 1 \end{vmatrix} = -1 - 3 = -4\]

\[C_{32} = - \begin{vmatrix} 3 & -1 \\ 1 & 1 \end{vmatrix} = -(3 + 1) = -4\]

\[C_{33} = \begin{vmatrix} 3 & -1 \\ 1 & -3 \end{vmatrix} = -9 + 1 = -8\]

সহগুণক ম্যাট্রিক্স হলো:

\[C = \begin{bmatrix} -8 & -2 & 2 \\ 4 & 10 & 2 \\ -4 & -4 & -8 \end{bmatrix}\]

ধাপ ৩: \(A\) এর অ্যাডজয়েন্ট ম্যাট্রিক্স (Adjoint Matrix, \(adj(A)\)) নির্ণয় করি।

\(adj(A)\) হলো সহগুণক ম্যাট্রিক্সের ট্রান্সপোজ (transpose):

\[adj(A) = C^T = \begin{bmatrix} -8 & 4 & -4 \\ -2 & 10 & -4 \\ 2 & 2 & -8 \end{bmatrix}\]

ধাপ ৪: \(B\) ম্যাট্রিক্স নির্ণয় করি।

\[B = A^{-1} = \frac{1}{|A|} adj(A)\]

\[B = \frac{1}{-24} \begin{bmatrix} -8 & 4 & -4 \\ -2 & 10 & -4 \\ 2 & 2 & -8 \end{bmatrix}\]

\[B = \begin{bmatrix} \frac{-8}{-24} & \frac{4}{-24} & \frac{-4}{-24} \\ \frac{-2}{-24} & \frac{10}{-24} & \frac{-4}{-24} \\ \frac{2}{-24} & \frac{2}{-24} & \frac{-8}{-24} \end{bmatrix}\]

\[B = \begin{bmatrix} \frac{1}{3} & -\frac{1}{6} & \frac{1}{6} \\ \frac{1}{12} & -\frac{5}{12} & \frac{1}{6} \\ -\frac{1}{12} & -\frac{1}{12} & \frac{1}{3} \end{bmatrix}\]

সুতরাং, \(B\) ম্যাট্রিক্সটি হলো:

\[B = \begin{bmatrix} \frac{1}{3} & -\frac{1}{6} & \frac{1}{6} \\ \frac{1}{12} & -\frac{5}{12} & \frac{1}{6} \\ -\frac{1}{12} & -\frac{1}{12} & \frac{1}{3} \end{bmatrix}\]

Satt AI
Satt AI
1 day ago
158
শিক্ষকদের জন্য বিশেষভাবে তৈরি

১ ক্লিকে প্রশ্ন, শীট, সাজেশন
অনলাইন পরীক্ষা তৈরির সফটওয়্যার!

শুধু প্রশ্ন সিলেক্ট করুন — প্রশ্নপত্র অটোমেটিক তৈরি!

প্রশ্ন এডিট করা যাবে
জলছাপ দেয়া যাবে
ঠিকানা যুক্ত করা যাবে
Logo, Motto যুক্ত হবে
অটো প্রতিষ্ঠানের নাম
অটো সময়, পূর্ণমান
প্রশ্ন এডিট করা যাবে
জলছাপ দেয়া যাবে
ঠিকানা যুক্ত করা যাবে
Logo, Motto যুক্ত হবে
অটো প্রতিষ্ঠানের নাম
অটো সময়, পূর্ণমান
অটো নির্দেশনা (এডিটযোগ্য)
অটো বিষয় ও অধ্যায়
OMR সংযুক্ত করা যাবে
ফন্ট, কলাম, ডিভাইডার
প্রশ্ন/অপশন স্টাইল পরিবর্তন
সেট কোড, বিষয় কোড
অটো নির্দেশনা (এডিটযোগ্য)
অটো বিষয় ও অধ্যায়
OMR সংযুক্ত করা যাবে
ফন্ট, কলাম, ডিভাইডার
প্রশ্ন/অপশন স্টাইল পরিবর্তন
সেট কোড, বিষয় কোড
এখনই শুরু করুন ডেমো দেখুন
৫০,০০০+
শিক্ষক
৩০ লক্ষ+
প্রশ্নপত্র
মাত্র ১৫ পয়সায় প্রশ্নপত্র
১ ক্লিকে প্রশ্ন, শীট, সাজেশন তৈরি করুন আজই

Complete Exam
Preparation

Learn, practice, analyse and improve

1M+ downloads
4.6 · 8k+ Reviews